Roman Bratny po raz pierwszy użył terminu Pokolenie Kolumbów na określenie polskich pisarzy i poetów, którzy urodzili się tuż po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, a w dorosłe życie wchodzili po wybuchu II wojny światowej. Książka Kościańscy Kolumbowie opowiada o życiu i losach absolwentów, którzy maturę zdawali w 1938.
„Nazwali siebie Kolumbami, być może dlatego, że u progu swojego dorosłego życia, nim jeszcze postawili kilka kroków, nagle stanęli przed nieznanym. Nim podjęli istotne decyzje życiowe - o wyborze studiów, o pracy, założeniu rodziny - przeżyli szok utraty całego świata, jaki dotąd znali”.
(Fragment rozdziału autorstwa prof. Violetty Julkowskiej, Kościańscy Kolumbowie – lata szkolne i czas próby).
„Kościańscy Kolumbowie podkreślali konsekwentnie, że zakończenie wojny przyniosło im nowe rozczarowania i problemy. Po klęsce Rzeszy i przesunięciu granic, Polska stała się jednym z państw satelickich ZSRR. Przez kolejne kilkadziesiąt lat polscy patrioci mogli jedynie marzyć o niepodległości”.
(Fragment rozdziału autorstwa prof. Bartosza Hordeckiego, Przesłanie kościańskich Kolumbów).